Mismunun og Icesave.

Eftir Stefįn Mį Stefįnsson og Lįrus L. Blöndal

 

Ķ GREINUM sem viš undirritašir höfum ritaš um įbyrgš Ķslands į innistęšum ķ ķslenskum bönkum höfum viš m.a. komist aš žeirri nišurstöšu aš ķslenska rķkiš sé ekki greišsluskylt samkvęmt tilskipunum ESB um innistęšutryggingar. Žau rök hafa komiš fram gegn žessari nišurstöšu okkar aš innistęšueigendur ķ erlendum śtibśum ķslenskra banka hafi veriš beittir mismunun sem eigi aš leiša til greišsluskyldu. Žetta teljum viš ekki rétt og setjum žvķ hér fram nokkur atriši sem fela ķ sér rökstušning fyrir žeirri nišurstöšu.

 

 

Forgangsréttur innistęšueigenda innan „gömlu“ bankanna.

Meš 6. gr. laga nr. 125/2008 (neyšarlögin) var kvešiš į um aš viš skipti į bśi fjįrmįlafyrirtękis skyldu kröfur vegna innstęšna samkvęmt lögum um innstęšutryggingar og tryggingakerfi fyrir fjįrfesta njóta rétthęšar samkvęmt 1. mgr. 112. gr. gjaldžrotalaga.

Žetta žżšir aš kröfur innstęšueigenda ķ fjįrmįlafyrirtękjum fį forgang og verša greiddar įšur en kemur til greišslu į kröfum almennra lįnadrottna śr bśum žeirra. Umręddar reglur um forgang hafa almennt gildi žannig aš žęr gilda jafnt fyrir innistęšueigendur hér į landi og ķ śtibśum erlendis.

Įkvęšiš felur žvķ ekki ķ sér mismunun gagnvart erlendum innstęšueigendum žvķ aš žeir sitja viš sama borš og žeir ķslensku sé tekiš miš af réttarstöšunni innan „gömlu bankanna“.

 

Fólst mismunun ķ stjórnsżsluįkvöršuninni um yfirtöku banka?

Meš 3. mgr. 1. gr. neyšarlaganna var gert rįš fyrir žvķ aš rķkiš geti stofnaš „hlutafélag“ til aš taka viš rekstri fjįrmįlafyrirtękis. Samkvęmt žessari heimild tók ķslenska rķkiš yfir Glitni banka hf., Kaupžing banka hf. og Landsbanka Ķslands hf. aš öllu leyti į haustdögum 2008, samkvęmt įkvöršun Fjįrmįlaeftirlitsins.

Meš stjórnsżsluįkvöršun Fjįrmįlaeftirlitsins var „innlend bankastarfsemi“ tekin śt śr gömlu bönkunum og stofnaš um žau hlutafélög ķ opinberri eigu. Žar meš fylgdu innistęšur ķ bönkum hér į landi hvort sem žęr tilheyršu innlendum eša erlendum ašilum. Hér er um aš ręša hlutafélög sem njóta ekki rķkisįbyrgšar aš neinu leyti. Fullt verš veršur greitt fyrir žann hluta, sem tekinn var, žannig aš nettóandvirši rennur inn ķ bś gömlu bankanna og kemur žar til śthlutunar meš venjulegum hętti.

Gera veršur rįš fyrir žvķ aš innistęšueigendurnir ķ „nżju bönkunum“ séu einkum persónur eša fyrirtęki sem eiga heimili og stunda vinnu eša hafa starfsemi hér į landi. Žaš er forsenda fyrir tilvist hvers fullvalda rķkis aš til séu bankastofnanir sem eru tengdar rķkinu traustum böndum og hafa žaš hlutverk aš geyma, įvaxta og mišla peningum til verkefna innanlands. Fullvalda rķki veršur tępast byggt og rekiš į annarri forsendu.

Spyrja mį hvort innistęšueigendur ķslenskra bankaśtibśa erlendis hafi meš umręddri ašgerš veriš beittir mismunun mišaš viš eigendur innistęšna sömu banka hér į landi.

Žess er žį fyrst aš geta aš rķki eru sjįlfstęšir ašilar bęši aš EES- og ESB-rétti og mynda raunar grundvöll eša stošir samninganna um žau. Žannig er réttur og tilvist žjóšrķkja sérstaklega varinn ķ samningunum um ESB og EES-samningurinn telst samningur milli sjįlfstęšra rķkja og ESB. Sś grundvallarregla gildir aš žęr stofnanir sem starfa eftir samningunum um ESB eša EES geta ekki tekiš sér neitt vald sem ekki er veitt žeim ķ samningunum.

Samkvęmt Maastrichtsamningnum ber ESB aš virša einkenni og stjórnkerfi ašildarrķkjanna enda er žar gert rįš fyrir tilvist ašildarrķkjanna meš margvķslegum hętti. Žessi sjónarmiš eiga aušvitaš enn frekar viš um EFTA/EES-rķki sem hafa ekki tekiš žįtt ķ žeim samruna sem ESB stefnir aš. Af žvķ leišir svo aftur aš heimilt er og lögmętt aš taka tillit til sjónarmiša sem varša brżna efnahagslega hagsmuni eins ašildarrķkis įn žess aš taka tillit til efnahags annars ašildarrķkis žar sem slķk sjónarmiš eiga ekki viš aš sama skapi. Žaš er žvķ ljóst aš hvert rķki hefur vķštękan rétt til aš verja tilverurétt sinn hvort sem mišaš er viš samningana um ESB eša EES.

Nišurstašan af žessum hugleišingum er sś aš fyrrgreindar ašgeršir stjórnvalda voru taldar naušsynlegar til aš verja og višhalda bankakerfi innanlands. Slķkt hefši ekki veriš unnt aš gera meš žvķ aš tryggja innistęšueigendum ķ erlendum śtibśum sömu mešferš. Žeir sem žar įttu innistęšur eru ekki ķ neinum sambęrilegum hagsmunatengslum viš Ķsland og žeir sem eiga innistęšur hér į landi. Verulegar lķkur eru į žvķ aš innstęšueigendur erlendis hefšu einfaldlega tekiš śt allar innistęšur sķnar ef reglurnar hefšu veriš lįtnar nį til žeirra og žar meš gert innlenda bankastarfsemi aš engu. Aušvitaš er ekki hęgt aš ętlast til žess aš eigendur innistęšna erlendis hefšu leyst śt ķslenskar krónur og notaš hér į landi meš sama hętti og žeir sem įttu innistęšur hérlendis.

Meginatrišiš er aš innistęšueigendur śtibśa, t.d. ķ Bretlandi og Hollandi, eru ekki tengdir ķslenskum hagsmunum meš sama hętti og menn og fyrirtęki meš heimili hér į landi, t.d. meš hlišsjón af fjįrfestingum, félagslegri ašstoš, sköttum og fleiri atrišum.

Af žessu mį rįša aš innistęšueigendur ķ erlendum śtibśum ķslenskra banka voru ķ annarri stöšu heldur en žeir sem įttu inneignir ķ sömu bönkum hér į landi. Réttarstaša žeirra var meš öšrum oršum ekki sambęrileg. Af žvķ leišir aš ekki var um mismunun aš ręša viš fyrrgreinda ašgerš.

Žessu til višbótar er rétt aš koma žvķ į framfęri aš žaš er vel žekkt ķ Evrópurétti aš rįšstafanir sem kunna aš fela ķ sér mismunun en eru engu aš sķšur óhjįkvęmilegar vegna žjóšfélagsžarfa ķ almannažįgu fį stašist. Mį nefna marga dóma dómstóls ESB žvķ til sönnunar. Enginn vafi er į žvķ aš verši tališ aš efnahagslegt hrun hafi blasaš viš hér į landi nęgir žaš til aš réttlęta frįvik frį umręddri meginreglu.

Skilyršin fyrir frįvikunum eru žó įvallt žau aš gętt sé mešalhófs. Er erfitt aš sjį aš vęgari kostur hafi veriš ķ stöšunni. Žess ber einnig aš gęta aš samkvęmt dómafordęmum dómstóls EB hafa ašildarrķkin sjįlf talsvert mat um žaš hvort fyrrgreindum skilyršum hafi veriš fullnęgt enda tępast į fęri dómstóls aš meta ašgeršir til aš koma ķ veg fyrir efnahagshrun heillar žjóšar.

 

Yfirlżsing stjórnvalda um įbyrgš rķkisins į greišslu til innstęšueigenda

Forsętisrįšherra gaf žį yfirlżsingu seint į sķšastlišnu įri aš ķslenska rķkiš myndi tryggja innlįnseigendum hér į landi fjįrhęšir žeirra į innistęšureikningum. Yfirlżsingin mun hafa veriš sett fram umfram skyldur ķslenska rķkisins og vęntanlega ķ žeim tilgangi aš tryggja aš unnt vęri aš starfrękja innlenda innlįnastarfsemi ķ framtķšinni, reyna aš višhalda sparnašarvilja almennings, tryggja efnahagslegan stöšugleika og koma ķ veg fyrir efnahagslegt hrun.

Žrįtt fyrir žetta er hér ašalatrišiš aš yfirlżsing rįšherra af žessu tagi er óskuldbindandi žvķ henni var aldrei fylgt eftir meš lögum (hśn krefst samžykkis ķ fjįrlögum, fjįraukalögum eša venjulegum lögum) né kom hśn til framkvęmda į einn eša neinn hįtt. Žvert į móti verša innistęšueigendur ķ „nżju bönkunum“ aš sętta sig viš aš bankarnir eru reknir ķ formi hlutafélaga og įbyrgšin ķ ašalatrišum takmörkuš viš gjaldžol žeirra félaga.

Af žessum sökum fellur umrędd yfirlżsing stjórnvalda hvorki undir 4. gr. EES-samningsins né önnur įkvęši hans um fjórfrelsiš. Ķ fyrri skrifum okkar höfum viš einnig tališ aš yfirlżsingar af žessu tagi féllu ekki undir gildissviš nefndrar 4. gr. Veršur sś umręša ekki endurtekin.

 

 

Nišurstaša

Af framangreindu mį vera ljóst aš žau sjónarmiš, sem fram hafa komiš, um aš „mismunun“ ķslenskra stjórnvalda gagnvart eigendum innistęšna ķ śtibśum ķslensku bankanna erlendis hafi skapaš greišsluskyldu, fį ekki stašist. Gildir žetta hvort sem horft er til neyšarlaganna, stjórnvaldsįkvaršana ķ tengslum viš endurreisn bankakerfisins eša yfirlżsingar rįšherra um rķkisįbyrgš į innistęšum.

Stefįn Mįr er prófessor. Lįrus er hęstaréttarlögmašur.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Ómar Geirsson

Höfundur

Ómar Geirsson
Ómar Geirsson
Des. 2019
S M Ž M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Nżjustu myndir

  • ...img_0104a

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (8.12.): 269
  • Sl. sólarhring: 273
  • Sl. viku: 3073
  • Frį upphafi: 1022455

Annaš

  • Innlit ķ dag: 200
  • Innlit sl. viku: 2329
  • Gestir ķ dag: 179
  • IP-tölur ķ dag: 176

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband